Kḁunohoag Rotuḁm ne noh ‘e Delainavesi, kḁurot se ūt ne iris noh mumuḁ sin fak se Turḁki. ‘E avat ne Ri Ha’a te Churchward Chapel kamat la fū’ḁki, ‘e reko kat ‘es kḁurotu ra ‘e av he ta’ag ma Fa Marag ta Rupeti Pelfao Mua faksor’åk se fa haharåg ma sosoneiḁ ne mou se kḁutḁunḁ’iḁg ne “Delainavesi Rotuman Club” la hḁiasoag se garue ne a’sok ‘e ri rotu (1983 – 1984).
1987 se 2009
‘E av het ne “coup” he ta soko ‘e 1987, re puer ne a’sok ‘e av he ta’ag la famori la fu’ ‘e ‘oris hanua ‘e terån Sapato (curfew imposed) ka täe tape’ma se pasa ma taxi (public transport). Ö’hön mafue te’ Lavenie Mua (ö’hön ‘on Rupeti Pelfao Mua) pa ‘es la rotu se fu’ ka la sok’åk ‘e kḁunohoga. Te’is kamatag ne rot kḁunohoga ‘e hanue te’ Delainavesi. Kamat ‘e kḁunohooag ruḁ (2):
- Rupeti Pelfao Mua ma Lijiana Mua
- Makereta Mua ma Faimanu Mua
Nono, ma pasa ma taxi säe la hoa’ famör ‘e Sapato ma fḁu ta kat seminte pō ra, ka kḁunohoag ruḁ hoi’åk surum la teag’esea:
- Fatiaki Fonorito ma Isapeti Fonorito (la’ rot se Motusa, Delainavesi ka ‘oaf la teag’esea ma kḁurot fäeag Rotuḁm het ne kamat se’. Ö’fa te’ Fatiaki Fonorito ta faāt ‘e fa Rotuḁm ruḁ(2) ne majḁua ma pulua Ri Ha’at ne he’ Motusa ‘e Delainavesi).
- Jieni Erasito (kḁunohoag ‘on ö’hön te’ la’ rot se Wesley City Mission Church – Butt Street kamat ‘e av ne ‘on ö’rua Dr Aisea Erasito ka ‘oaf tape’ma la teag’esea ma kḁurot fäeag Rotuḁm het ne kamat se’ ).
Kḁunohoag ruḁ ‘e rak’åk ne iris ‘oaf la teag’esea ma kḁurot Rotuḁm te’ ‘e ‘amnḁkit ne la putua måür fak’at ne ‘oris lele’a ma ma’ma’kiga; kḁunohoga la ‘inea’ia Puk Ha’ ta ma rakoa mak rot Rotuma.
Kḁurotuḁg te’is teag’esea ‘e te’ ne asoah ne Sapato ‘e 4.00pm. Iris la rot ag’esea, hḁirak’ḁkiḁg fäeag Rotuḁm ta ‘e Puk Ha’a se lä’riri’ ta ma ko ta teag’esea fak kḁunohoag ‘e kap tḁn sun mahmahan het (fellowship cup of tea with refreshments).
‘E reko kḁurot he te’ ‘ut ma reag ma’oi’ia, ma fakasokom ‘e Fekḁu Pure la Fa Marag ta Rupeti Pelfao Mua la päe se rue’åk ne Huḁ’i la matḁ’ sin se kḁurot te’is. Ma ta nono ma hele’ la iḁ la a’fumou’åk la Fa Huå’ ne pure’ag te’is Delainavesi. Nono, ma kḁunohoag hoi’åk surum se rot kḁunohoag te’:
- Jiurie Palako (Hån Maraga)
- Akata Konousi
Ma rot kḁunohoga po’ia la sur se hanuḁ liḁm (5); Fa Huå’ ta Rupeti Pelfao Mua ma Lijiana Mua, Makereta ma Faimanu Mua, Fatiaki ma Isapeti Fonorito, Jieni Erasito ma Jiurie Palako.
Gagaj ‘Ḁitu Noa’ia ma kḁunohoag fo’ou surum se hanue te’ Delainavesi; la’ rot se Churchward Chapel ka ‘oaf la teag’esea ma rot kḁunohoag ne Delainavesi;
- Luisa ma Pita Rigamoto
- Malla’la’o (Malu) ma Fuata Kamoe
- Akanisi ma Firisiana Visanti.
Rot Kḁunohoag ta fup ma hele’ la kḁunohoag siḁv (9). Lä’riri’i ne kḁunohoga ma’oi tape’ma ma hele’uen la ‘Ih teēt la leum ‘e iris ne puer se Sunday School ta ‘e Churchward Chapel (‘itḁke av ta’ag Jioje Fatiaki ta pure) la Lä’riri’ ne Delainavesi Rot kḁunohoga la muḁ’ḁkia rot mijarån ta ‘e Sapato ‘on Lä’riri’i (Palm Sunday 7.00am church service circa 1995). Fa Huå’ ta Rupeti Pelfao Mua hil se’ ta le’ haharåg ruḁ ‘e kḁurot ta la rak’åk tē se ‘oriḁ hensḁsiga; Makarite Erasito ma Faga Fonmanu.
Fa Huå’ ta ma ö’ö’ ne kḁurotu tår ‘e ta ‘oaf ti’ a’mamḁr la kḁurot mea’mea’ he te’ la ‘es väeag ‘e muḁ’ḁkiḁg ne rot mijarån ne Sapato ‘on Lä’riri’i. Lä’riri’ ta päe ‘e utut ne Choir, ma iris ta kamatan rotu, suḁ ne tukrot he ta ma mak ne terån ta, hḁiro’ḁituga, rogrog ‘on lä’riri’i, manea’ het; Le’ Fesḁu ta, hatag ne resön ta, Maraga ma A’vḁhiḁg ne Rotu. Gagaj ‘Ḁitu noa’ia se hḁiputuḁg ne måür fak’ata ‘on lä’riri’i ma kḁurotu ma ‘ih tē te’is kat täe fanfan ra ka pō ma a’sok a’lelei.
Kḁunohoag fol (-3) vil ‘e kḁurot te’is; Ö’hön fol’i; 1) Jiurie Palako (lä’riri’ ta rot kikia se Wesley City Mission Church, Butt Street), 2) Akata Konousi (Le’ fa ta Jioje ma ‘on kḁunohoag ta noh kikia ‘e hanua) ma 3) Jieni Erasito (lä’riri’ ta rot kikia se Wesley City Mission Church, Butt Street) ‘e avat ne iris a’u’ua e ma kḁunohoga tuk se 6 (ono).
2001 – Rally ‘on Fa a’sok ‘e Churchward Chapel Hall ma Fa ne Delainavesi ta mou se Parofiḁt ta Sekaraia; iḁ ne manḁtua mak ta Faimanu Mua. ‘E reko fa ne kḁurot ta kat ma’oi ra ma rot kḁunohoag ne Delainavesi teag’esea ma ’oris Fā la suḁ’ia ‘oris mak ta ma a’sok sin ta mak kå’ pel het tape’ma.
Fa Huå’ ta Rupeti Pelfao Mua ta a’mou suḁ’ia mak kå’ pelu ‘e av ne kḁurotu la suḁ mak ‘e ri rotu ka av ‘e ‘on rerege, fa haharåg ta Amoe Erasito po ma tekḁi väeag te’is. Tä’ ma tea’het pel he ta vil ma tokirif se muḁ ne päega, ma a’sorsor mea’mea’ se’ se kḁurot ne tore, ka Gagaj ‘Ḁitu Noa’ia ma Fa haharåg ta Amoe po ma momon’åk la suḁ’ia maka.
Kḁunohoag fo’ou ne kamat sin ne sur la noh ‘e hanue te’, teag’esea ma Pure’ag te’is ne Delainavesi;
vii) Faga Fonmanu ma Vamarasi Motufaga (Okosita, 2004)
viii) Georgina ma Peter Taukave
Fa Huå’ ta Rupeti Pelfao Mua nono garue ma, ka sok’åk ma kikia garue ne Huḁ’i; ås ‘af’afa, ås ne lelea’ mamfua ma kḁurotu. Kḁunohoag ‘on ö’fa ta Firisiana Visanti a’häe’åk av ne Fa Huå’ ta åsås se ö’fa ta ma tefakhanis’åk sin Puk Ha’ het ‘e ta tea’ het.
Kḁunohoag fo’ou hoi’ḁkit surum se hanue te’ ma sur se Pure’ag te’is ne Delainavesi;
- ix) Jieni ma Faga Finiasi ma kḁunohoag ta
Gagaj ‘Ḁitu Noa’ia se ‘on fa ea’ te’; Fa Huå’ Rupeti Pelfao Mua ‘e avat ne iḁ mḁuri ‘e ‘on garue se Rotu la Rot ‘on ‘Ḁitu la måür ma ‘es hue a’ma’ma’oi ‘e Pure’ag te’ Delainavesi.